Sedekah dan Zakat: Apakah Perbezaannya?

Perbezaan antara sedekah dengan zakat terletak pada satu perkataan: kewajipan. Zakat ialah kewajipan yang ditetapkan bagi umat Islam yang memenuhi syaratnya dan disalurkan kepada penerima tertentu; sedekah pula ialah sebarang pemberian sukarela, yang diberikan pada bila-bila masa dan kepada sesiapa yang anda pilih. Panduan ini menerangkan penerima bagi kedua-duanya, tempat membayar di Singapura, kedudukan wakaf, serta perbezaan dari segi cukai dan sumbangan ke luar negara.

1Sedekah dan zakat: apakah perbezaannya?

Zakat ialah kewajipan dengan kadar, penerima dan saluran yang ditetapkan; sedekah pula sukarela, tanpa sebarang had tersebut.

Panduan asas: jika anda wajib menunaikan zakat, bayar zakat dahulu melalui saluran yang diberi kuasa. Sedekah ialah tambahan kepada zakat, bukan penggantinya.

2Apakah yang menjadikan zakat wajib?

Zakat ialah rukun Islam yang ketiga dan, seperti yang dijelaskan oleh Muslim.sg², suatu kewajipan yang ditetapkan oleh Allah.

Zakat.SG, dalam penulisannya di portal yang sama, menjelaskan kedudukan zakat berbanding pemberian lain: zakat ialah satu-satunya bentuk pemberian harta yang diwajibkan ke atas umat Islam. Berbeza daripada sedekah, infak atau wakaf, zakat adalah wajib.

Terdapat dua jenis zakat. Zakat Fitrah wajib ditunaikan bagi setiap Muslim dan hanya boleh dibayar pada bulan Ramadan. Zakat harta pula dikenakan ke atas harta; di Singapura, ia ditunaikan bagi lima jenis aset utama: simpanan, emas, insurans, pelaburan atau saham, dan perniagaan. Kewajipan zakat harta bergantung pada paras nisab, yang nilai semasanya diterbitkan oleh Zakat Singapore di zakat.sg dengan kemas kini bulanan.

3Apakah yang dikira sebagai sedekah?

Sedekah jauh lebih luas daripada wang, dan ia tidak mempunyai kadar, tarikh atau senarai penerima yang tetap.

Dalam artikel tentang sedekah dan zakat pada bulan Ramadan¹, Zakat.SG menjelaskan bahawa selain sumbangan kewangan, Islam turut menganggap senyuman sebagai sedekah. Ini membuka peluang bersedekah kepada semua, bukan hanya golongan berada. Hadis yang dipetiknya merangkumi perbuatan menyingkirkan sesuatu yang berbahaya dari jalan, mengucapkan kata-kata yang baik dan setiap langkah menuju solat.

Wang yang diberikan sebagai sedekah tidak mempunyai kadar, tarikh atau senarai penerima yang tetap. Kebebasan ini membolehkan anda menyokong projek telaga air, hidangan untuk pelajar madrasah atau keluarga yang memerlukan dalam minggu yang sama, dengan jumlah pilihan anda.

4Apakah keterangan Al-Quran dan hadis tentang sedekah?

Artikel Zakat.SG yang sama menghimpunkan janji ganjaran bagi amalan memberi.

Al-Quran mengumpamakan mereka yang membelanjakan harta di jalan Allah seperti sebutir benih yang menumbuhkan tujuh tangkai, setiap tangkai mengandungi seratus biji (Surah Al-Baqarah, 2:261), dan menjanjikan ganjaran sepuluh kali ganda bagi satu amal kebaikan (Surah Al-An'am, 6:160). Antara hadis yang dipetik: sedekah dapat memadamkan dosa sebagaimana air memadamkan api (Sunan at-Tirmizi), dan "peliharalah diri kamu daripada api neraka walaupun dengan bersedekah separuh biji kurma" (Sahih al-Bukhari).

Apabila ditanya sedekah yang manakah paling besar pahalanya, Nabi ﷺ menjawab: bersedekah ketika anda sihat dan berasa bakhil, mengharapkan umur yang panjang serta takut akan kemiskinan (Sunan an-Nasa'i). Zakat.SG mengambil pengajaran bahawa amalan memberi hendaklah dilakukan secara konsisten, bukan dikhususkan untuk Ramadan sahaja.

5Siapakah yang boleh menerima zakat?

Zakat mesti diagihkan kepada lapan asnaf yang ditetapkan dalam Al-Quran.

Menurut Muslim.sg, di Singapura, MUIS mengagihkan zakat yang dipungutnya kepada kesemua lapan asnaf mengikut Syariah. Fatwa MUIS tentang bantuan zakat³ menjelaskan bahawa walaupun Al-Quran menetapkan kategori tersebut, para ulama telah meluaskan takrifannya berdasarkan pemahaman mereka terhadap nas dan realiti zaman mereka. Sebagai contoh, miskin ditakrifkan sebagai seseorang yang sumber penghidupannya tidak mencukupi untuk memenuhi keperluan asas.

Lokasi juga penting. Muslim.sg menyatakan bahawa dalam mazhab Syafi'i, wajib memberikan zakat kepada lapan asnaf di negara sendiri selagi mereka masih ada di situ. Jika anda mempertimbangkan untuk menyalurkan zakat bagi tujuan di luar negara, rujuk pihak berkuasa agama terlebih dahulu; persoalan ini tidak timbul bagi sedekah.

6Di manakah zakat dibayar di Singapura?

Di bawah Akta Pentadbiran Hukum Islam, MUIS ialah badan yang diberi kuasa bagi kepentingan awam masyarakat Islam, termasuk sistem zakat.

Setiap tahun, MUIS melantik Pusat Pungutan Zakat yang Diberi Kuasa, termasuk masjid, dan hanya pusat-pusat ini berada di bawah tadbir urusnya. Bagi sedekah, anda boleh memilih mana-mana organisasi yang anda percayai. Oleh itu, semakan anda sendiri menjadi lebih penting.

Satu perkara daripada Zakat.SG yang wajar diketahui sebelum membayar: jika anda membayar melebihi jumlah yang wajib, anda boleh berniat menjadikan lebihan itu sebagai zakat tahun hadapan atau sedekah. Namun, niat itu mesti dibuat ketika membayar, bukan selepasnya.

SedekahSGWaqaf Telaga AirTelaga air lengkap dengan 12 pili, pam tangan dan tangki, serta sehingga 28 nama pada plak marmar.Support now →

7Bagaimanakah wakaf berkait dengan sedekah jariah?

Menurut Muslim.sg⁵, wakaf ialah antara bentuk sedekah jariah, iaitu sedekah berterusan, yang paling besar manfaatnya.

Ia memetik hadis bahawa apabila seseorang meninggal dunia, terputuslah semua amalannya kecuali tiga: sedekah jariah, ilmu yang bermanfaat dan anak soleh yang mendoakannya.

Di bawah undang-undang Singapura, MUIS menjelaskan⁴ bahawa wakaf ialah penyerahan harta secara kekal oleh seorang Muslim bagi tujuan yang diiktiraf oleh hukum syarak sebagai kesalihan atau keagamaan. Hanya pendapatan daripada aset itu diagihkan; modalnya dikekalkan. Pewakaf mengisytiharkan wakaf itu untuk selama-lamanya dan menerima bahawa ia tidak boleh dibatalkan, tanpa hak mengambil semula pemilikan atau menukar penerima manfaat. Projek seperti wakaf telaga air atau wakaf Al-Quran disumbangkan dengan semangat manfaat berkekalan ini; tanyakan kepada penganjur bagaimana wakaf itu sendiri distrukturkan.

8Bolehkah anda menuntut potongan cukai di Singapura?

Muslim.sg menyatakan bahawa zakat boleh ditolak daripada pendapatan di bawah Akta Cukai Pendapatan, dan zakat yang dibayar melalui pusat yang diberi kuasa oleh MUIS dilaporkan kepada IRAS secara automatik.

Sedekah pula berbeza: kelayakan mendapat potongan bergantung pada pihak yang menerimanya, seperti yang ditetapkan oleh IRAS⁶.

Pendaftaran sahaja tidak menjadikan sesebuah organisasi IPC yang diluluskan; sumbangan kepada organisasi tanpa status itu tidak layak mendapat potongan. Resit bagi sumbangan yang layak mendapat potongan mengandungi perkataan "Tax Deductible". Hanya sumbangan mutlak tanpa balasan manfaat material layak mendapat potongan penuh. Potongan di bawah skim luar negara dihadkan kepada 40% daripada pendapatan berkanun, dengan had yang dikongsi bersama Skim Insentif Cukai Filantropi untuk pejabat keluarga.

9Bagaimanakah cara bersedekah ke luar negara dengan selamat?

Apabila sedekah anda disalurkan ke luar negara, contohnya kepada rayuan bantuan Palestin, bidang kuasa pengawal selia Singapura, COC, mempunyai batasan.

Seperti yang dijelaskan oleh MCCY⁷, pihaknya tidak mengawal selia pengumpulan dana oleh organisasi asing bagi tujuan di luar negara kerana tidak mempunyai bidang kuasa di luar wilayah Singapura. MCCY menyarankan agar sumbangan dibuat melalui organisasi yang berdaftar di Singapura atau entiti yang memegang permit pengumpulan dana bagi tujuan luar negara. Anda boleh menyemaknya dalam daftar dalam talian COC.

1. Tanya siapa yang mendapat manfaat. Pasukan Polis Singapura⁸ menasihatkan agar anda bertanya siapa penerima manfaat, bagaimana wang akan digunakan dan berapa banyak yang sampai kepada mereka.
2. Semak permit atau pendaftaran. Cari dalam daftar dalam talian COC, atau bagi organisasi luar negara, semak pendaftarannya di negara asal.
3. Bayar melalui saluran rasmi. Jika ragu-ragu, sumbang terus melalui laman web organisasi itu sendiri. Jangan sekali-kali menghantar wang atau butiran peribadi kepada seseorang yang tidak anda kenali atau percayai.